Đội tuyển Trung Quốc 0-5 Palestine, lẽ nào thật sự đã trách oan huấn luyện viên trưởng Thiệu Giai Nhất? Tháng 3 năm nay, Thiệu Giai Nhất dẫn đội đợt tập trung đầu tiên, sang tận Australia, thắng 2-0 Curaçao — đội dự World Cup — và thua 0-2 Cameroon của châu Phi. Lúc đó, trong đội hình ra sân hai trận lần lượt có 9 và 8 người hiện đang đá Asian Games. Nhìn lại đội hình xuất phát trận 0-5 Palestine: rất nhiều cầu thủ trẻ U20, thậm chí học sinh trung học được đặc cách lên đá. Thế là có người thốt ra một câu đau: thua thảm, có phải vì trong nhóm này căn bản không có cầu thủ mà Thiệu Giai Nhất muốn?
Câu đó đúng, nhưng không đúng hết.
Mặt đúng là sự thật. Bộ khung tháng 3 đúng là do chính Thiệu Giai Nhất dựng lên, gửi gắm nhiều kỳ vọng vào "ban bệ tương lai": Vương Ngọc Đống, Trương Ngọc Ninh, Chu Thần Kiệt, Tạ Văn Năng, Vi Thế Hào đang độ chín, U23 hát vai chính. Đáng tiếc đợt này đụng đúng chu kỳ Asian Games. Trương Ngọc Ninh, Chu Thần Kiệt, Vương Ngọc Đống và những người khác bị rút sang đội Asian Games, Thiệu Giai Nhất chỉ còn cách "dỡ tường đông vá tường tây": U20 lên thế chỗ, học sinh trung học Triệu Tùng Nguyên được đặc cách vào đội. Nên đội hình xuất phát trận 0-5, nhìn khách quan, đúng là không phải bộ mười một người ông ưu tiên trong đầu. Từ góc này, "người không đúng bản" là có cơ sở.
Nhưng "không phải người mình muốn" tuyệt đối không đồng nghĩa với "đáng thua 0-5". Có ba câu hỏi ngược, đủ để đẩy lời biện hộ này về nguyên hình.
Thứ nhất, bộ mà ông "muốn" bản thân cũng chẳng mạnh đến mức nào. Cùng nhóm người đó, tháng 3 ở Australia thua Cameroon 0-2. Một đội hạng hai châu Phi cũng lấy được hai bàn trên người chúng ta, chứng tỏ cái gọi là "ban bệ lý tưởng" căn bản không có thực lực nghiền ép. Đổi vài cầu thủ U23 thì thực lực có giảm, nhưng còn lâu mới đến mức sụp 0-5.
Thứ hai, giá trị của huấn luyện viên trưởng nằm đúng ở chỗ "trong tay có lá bài gì thì đánh trận đó". Toàn bộ lực lượng chính đi Asian Games là chuyện thường của chu kỳ đội tuyển; ban huấn luyện sớm phải có phương án. Đổ thua bóng cho "người không đúng", cùng một logic với trận trước "có cầu thủ còn nghĩ đến giải và AFC Champions League": đều là đẩy trách nhiệm cho hoàn cảnh khách quan. Bạn có thể nói mặt bài không như ý, nhưng người chia bài là bạn, người xếp đội hình là bạn, người điều chỉnh tại chỗ cũng là bạn.
Thứ ba, và là câu chói tai nhất: Palestine xếp hạng FIFA thứ 95, đội tuyển Trung Quốc thứ 91, ngang nhau. Sân nhà, lại là giải mời để cọ xát, một thất bại 0-5 như thế là cả hệ thống phòng ngự lạc lối tập thể, kỷ luật chiến thuật sụp đổ, không phải thiếu vài cầu thủ U23 là giải thích được. Ba bàn thua trong thế phòng ngự thiểu số, bảy người lùi về cũng không giữ nổi: đó là vấn đề của cái đầu, không phải vấn đề của con người.
Nên điểm đau thật sự là hồ nhân tài bóng đá Trung Quốc quá nông. Rút đi vài trụ cột và gương mặt mới, đội tuyển lập tức "chết khi ra ánh sáng". Điều đó cho thấy 7 tháng Thiệu Giai Nhất cầm quân chưa xây được hệ thống đội hình có chiều sâu; trong tay cộng lại chỉ có "một bộ rưỡi" người dùng được. Một khi Asian Games, giải đấu và chấn thương chồng lên nhau, cái gọi là đội B liền lộ nguyên hình.
Câu trả lời vì thế chia hai tầng: nhìn bề mặt, nhóm này đúng là không phải những người Thiệu Giai Nhất muốn nhất; nhưng ở gốc, 0-5 chẳng liên quan nhiều đến "muốn ai", mà gắn chặt với "ngoài những người mình muốn, trong tay còn lại gì, và có biết dùng hay không". Một đội tuyển chỉ chống đỡ được bằng một bộ đội hình, thua ai cũng không bất ngờ.
Bạn thấy thế nào? 0-5 nên trách "người không đủ", hay trách bộ ban bệ này của Thiệu Giai Nhất vốn chưa thành hình? Đợi nhóm cầu thủ Asian Games trở về, đội tuyển Trung Quốc sẽ lột xác được sao?
(La Chưởng Quỹ)
